close

Na deze prachtige aanbevelingen, komen nu ook de ‘ongevraagde’ recensies binnen… 

David Heek tweette:

Het vergeten evangelie is het boek dat ik werkelijk alle kerkelijke denominaties toewens. Van pop-up tot gereformeerd, van vrijzinnig tot charismatisch, van huiskerkjes tot ‘tasters naar waarheid’, is – wat mij betreft en met stip – het theologisch boek van het jaar!

Prof. Dr. Cees Dekker tweette:

Briljant is de waterval van originele metaforen en de taal anno 2018 om het evangelie te verwoorden. Alleen hiervoor al moet je dit lezen!

Dr. Emanuel Rutten tweette:

“In één woord: prachtig! Een buitengewoon interessante interpretatie van de kruisiging van Jezus.

Henk Medema tweette:

“Ik ben zeer onder de indruk.

Arie de Rover tweette:

“Na lezing van dit SCHITTERENDE boek ga ik nog hoopvoller het nieuwe jaar in.”

Een recensie van Henk Medema in Ideaz:

“Wat is ‘het evangelie’? Kunnen we in een aantal woorden formuleren, wat wij geloven? Reinier Sonneveld zegt dat het téveel is. Wij zijn vergeten hoe groot het is, zelfs als daarvoor een veelzinnige metafoor wordt gebruikt als het kruis (165vvv) of ‘verzoening’ door ‘voldoening’ (224w, 226w), of nog breder Jezus zelf als ‘het koninkrijk van God’ (153). Het helpt ook niet als we bewoordingen gebruiken die dichterbij lijken te komen zoals ‘God gebeurde bij jezus’ (155).

Geloven is vragen stellen, álles laten bevragen, zoals Karl Barth heeft gezegd: ‘Het evangelie is niet een waarheid onder alle waarheden. Het zet een vraagteken bij alle waarheden’ (94). Mannen als job, Abraham en jezus heten in de Bijbel ‘voorbeelden van geloof om hun ongeloof. Omdat God hun uitroepteken was, durfden ze overal vraagtekens bij te zetten’ (95). Hoe moeten we er dan ‘in ’s hemelsnaam’ iets over zeggen? Sonneveld gaat heel eerlijk op zoek. Van ‘De verhalen die falen’ komt hij op ‘Een ander verhaal, goed en nieuw’. En daarbij voegt hij nog verwijzingen naar online-video toespraken.

Na veel andere boeken van Reinier Sonneveld is dit echt een overtreffend betoog. De verlossings-visie waaraan velen van ons gewend zijn; verzoening door voldoening, wordt door de auteur overtuigend vervangen door een nieuwe denkwijze (212w): de Christus-Victorbenadering. De kruisdood van Christus is in werkelijkheid zijn glorieuze overwinning. Sonneveld stelt dat toenadering, communicatie en eenwording van God en mens gebeurt door te overwinnen wat scheiding brengt, namelijk het kwaad in en buiten ons. De ‘heerser van de wereld’ heeft een coup gepleegd, en Jezus doet nu een omgekeerde staatsgreep: hij heeft overheden en de machten vernietigd en heeft door het kruis openlijk over hen getriomfeerd (Kolossenzen 2 vers 15).

Maar hoe is het mogelijk zekerheid te vinden in de mist waarin wij zoeken? Een zodanig geloofsvertrouwen vind je alleen door een basis-naïviteit als bij Blaise Pascal of bij Paul Ricoeur (234). Voor het leven-na-de-dood moet hier een geloofskeuze gemaakt worden. Sonneveld kiest voor wél oordeel, maar tevens wél voor een proces van verzoening waar we allemaal doorheen moeten gaan. Zonder selectie-bij-de-poort, maar mét een ‘selectie in ons hart’. Dit is een spannend maar niet ten volle overtuigend voorstel, vind ik. Om diep over te denken en serieus over verder te praten.

En Jaap-Harm de Jong schrijft in de meest recente De Nieuwe Koers onder de kop ‘Beeldend, zelfverzekerd en met flair‘ ook een mooie recensie: 

Reinier Sonneveld hield in 2017 nog een sabbatical, maar nog voor het eind van 2018 ligt alweer zijn tweede boek van dit jaar in de winkel. Volgens de achterflap is het ‘de voorlopige conclusie van zijn denken’. Dit betekent enerzijds dat het voor wie Sonneveld eerder las veel bekende thematiek bevat, maar anderzijds dat het nog scherper en uitgebreider is verwoord. Centraal staat het ‘vergeten evangelie’ van Jezus.

Wie was hij, wat kwam hij doen en wat betekent dat nu nog? Kern daarin is een verwoording van het Christus Victor-model om aan te duiden wat er gebeurde toen Jezus stierf en opstond uit de dood. Dit is een thema dat we kennen uit het werk van Tom Wright, maar dat Sonneveld breder inkleedt – meer redenerend vanuit de vragen van nu dan vanuit de Bijbelteksten – en beeldender verwoordt.

De kerngedachte luidt dat het kwaad leeg is en zich als een parasiet vult door te ‘nemen’, terwijl God overvloedige liefde is die uit volheid geeft. De zelfverzekerdheid waarmee de schrijver grote discussies kort samenvat voelt soms als kort door de bocht, maar ze is tegelijkertijd de flair ervan. Sonneveld peilt de ‘evangeliën’ van deze tijd en laat zien hoe ze falen – en legt uit hoe Christus het kwaad overwint. Dat nodigt uit tot verder doordenken en doorpraten.

En Andries Zoutendijk publiceerde een uitvoerige recensie in het Nederlands Dagblad:

Een rebellengroep rond een baby in een trog

Reinier Sonneveld liep vast op de kruisiging van Christus. Die gebeurtenis in het verleden moest ‘het’ zijn maar hij beleefde er niets aan. Je moet de kruisiging niet zien als zoenoffer om Gods toorn weg te nemen, schrijft hij in Het vergeten evangelie. Jezus ging naar het kruis om het kwaad te overwinnen door het te ‘absorberen’.

Christus Victor! Christus is overwinnaar, dat is de ware betekenis van de kruisiging. Hij heeft het kwaad overwonnen en de kruisiging is niets anders dan de kroning van God als Heer van de wereld. De troon die bezet was is nu weer in goede handen en dat geeft veel perspectief. Nu kunnen mensen weer gaan bloeien, want Christus is gekomen om hun het leven terug te geven in al zijn volheid.

Sonneveld noemt dit het vergeten evangelie, de titel van zijn boek. Hij bedoelt dat het vergeten is in de kring waar hij zelf opgroeide, het gereformeerde protestantisme. Daar wordt het kruis ook wel als overwinning gezien maar vooral als de voldoening van Jezus aan de eis van God, het offer van zijn leven, waardoor Gods toorn is afgewend en wij met God verzoend zijn – en in de hemel kunnen komen. Tegen deze satisfactieleer zet Sonneveld zich af, vooral aan het eind van zijn boek. Zijn positiekeuze doet denken aan het recente boek van Tom Wright, Goede Vrijdag, de dag dat de revolutie begon.

Wat dit boek interessant maakt is de eigen en originele manier waarop de schrijver Christus’ triomf aan de orde stelt en de consequenties ervan aangeeft. We moeten beginnen met het kwaad dat overal te vinden. Sonneveld geeft rake voorbeelden van hoe het kwaad zichzelf verkoopt. Hij noemt het voorbeeld van een test waarbij proefpersonen elektrische schokken konden toedienen aan anderen die opdrachten moesten uitvoeren. Het was gelukkig in scene gezet, want er waren er die zelfs dodelijke stroomstoten toedienden. Dat deden ze omdat iemand hen onder druk zette: dit moet gebeuren, dit is wetenschappelijk verantwoord, iedereen doet het. Zo maskeert het kwaad zich. Eigenlijk is het kwaad leegte, het biedt niets maar neemt alleen.

Hoe komt de wereld van het kwaad af? Sonneveld ziet drie bewegingen in de geschiedenis die het in zich hebben om het kwaad te keren. Hij noemt ze goed-nieuws verhalen (‘evangelies’) van de staat, de religie en de techniek. Ze kunnen het leven doen bloeien en daar zit een oorspronkelijke bedoeling van God achter. Macht is geen vies woord, techniek ook niet. Maar ze neigen er steeds weer toe zichzelf te vergoddelijken. Daarom helpen ze niet, ze versterken het kwaad. Dat besef sluimert overal in de westerse wereld. Er is een bovennatuurlijke macht nodig, Sonneveld wijst op de superhelden in rampenfilms.

Er heerst een sfeer van: we hebben het goed maar erachter schuilt altijd onheil. ‘Jezus heeft een groter verhaal: het leven is als een baby in een trog, het lijkt al mooi en dan blijkt er ook nog een schitterende, stralende God achter te schuilen. Dàt is het diepste wat er is’. Hier is de schrijver in zijn element. Niet het kritische staat voorop maar het ruimhartige welkom, met daarachter de God die overloopt van goedheid en liefde, die niet afrekent en geen geweld gebruikt bij het redden van de wereld. Die ook zijn eigen Zoon niet nodig heeft als offer om zijn toorn af te wenden.

Jezus ging naar het kruis om de grenzeloze liefde van God te tonen en daar legde Hij de ultieme test af, zoals Job: dien je de HEER om niet? De machten kregen geen vat op Hem en juist toen Hij stierf overwon Hij ze. In de woorden van Sonneveld: Hij absorbeerde het kwaad en Hij putte het uit.

Zo overwint God: niet door eindeloos te straffen maar door de bubbel te ontmaskeren en te laten leeglopen. Bekering betekent in de visie van Sonneveld dat je dit tot je laat doordringen en dat je niet passief blijft. Er kan veel verbeteren. De kruisiging van Jezus betekent dat jijzelf met anderen in de vrijheid komt om het goede te doen. Die anderen zijn de leden van de ‘vreedzame rebellengroep’, de gemeente, maar het zijn ook de mensen uit de buurt. Ook voor hen is de situatie wezenlijk veranderd door de baby in de trog en de stervende man aan het kruis. In de kersttijd kunnen we daar weer besef van krijgen.

Sonneveld gelooft dat er vanuit de kruisiging een proces op gang komt, van liefdevolle vergeving en barmhartigheid maar ook van ontmaskering en rebellie tegen de leugen en het onrecht. Dat proces zal zich voortzetten op de nieuwe aarde, ook daar moeten we elkaar leren vergeven en God zal daar alle mensen vergeven.

Uit dit laatste blijkt het grote verlangen van Reinier Sonneveld dat heel zijn boek doortrekt. Hij wil over God denken als de dragende grond en als de ons omvattende werkelijkheid. ‘Deze wereld bestaat in God’. Deze God is uitnodigende liefde waarop wij kunnen ingaan. Toen Jezus gekruisigd werd, liet God iets nieuws van zichzelf zien en dat geeft ons een betere mogelijkheid om voor Hem te kiezen. Heel de omgang met God is gestempeld door deze gepassioneerde toenadering van Zijn kant.

Mijn vraag hierbij is hoe je als gelovige jezelf ziet. Ben ik een vrij mens die dankzij Christus’ kruis en opstanding het goede kan kiezen? Ja dat ben ik maar mijn vorderingen zijn gering en ik kan wel hoop putten uit mijn ervaringen maar die geven me weer te weinig om zeker te zijn. Daarom zie ik mezelf steeds weer terugvallen op de beloften van God en geloven is precies dat: vertrouwen en steunen op Zijn gegeven woord.

Deze daad van vertrouwen veronderstelt vrijheid of liever: vrijspraak. Deze vrijspraak komt niet rechtstreeks uit het liefdevolle hart van God zoals Sonneveld wil maar die vindt plaats op grond van een gebracht offer, dat van Jezus. Kan God niet zonder offer vergeven? Moet er pijn en lijden aan te pas komen? Dat zijn Sonnevelds klemmende vragen. Ik weet daar niets anders op te zeggen dan dat God het zo wil en dat het ons ten goede is. God maakt de spelregels en die zeggen dat er een lam is dat in jouw plaats sterft. Je hoopt op je geloofsweg iets te ontdekken van Gods liefde, die daarin ontzagwekkend aanwezig is. Het had heel fout kunnen aflopen en nu komt het toch goed, met velen en ook met mijzelf. Bij Sonneveld kan het eigenlijk niet fout aflopen.

De auteur schreef een breed betoog waarin gereformeerde christenen een spiegel wordt voorgehouden. Kijk er in, ook als je jezelf er niet in herkent. Het boek is geschreven om gesprek los te maken. Achterin het boek staan vragen en suggesties ter bespreking.

Een recensie van Piet Houtman in het Gereformeerd Weekblad:

“Als het een typische kwaliteit van een profeet is om zijn gehoor tot aandacht te prikkelen, dan heeft het boek van Reinier Sonneveld iets profetisch. De titel richt zich al tot thrillerlezers. Het is een waagstuk om aan mensen (je denkt automatisch aan jongeren) die het christelijk geloof als oudbakken beschouwen of die zich ergens in de buurt van de uitgang van de kerk ophouden, de kern van het evangelie als nieuw en fris en spannend te presenteren. Reinier is daarvoor al een lange weg gegaan die niet onopgemerkt is gebleven, en dit nieuwe boek is daar een rijpe vrucht van. De overtuiging en het enthousiasme spat ervan af. Hij is een vakbekwaam theoloog, maar dat niet alleen, hij staat midden in de wereld. Hij daagt de moderne, nogal hoogopgeleide lezer uit vanuit de theologie van de eerste eeuwen, maar ook met om de haverklap beelden en verhalen: van de klassieke Oudheid tot de actualiteit, het dierenrijk en Silicon Valley, wetenschappelijk onderzoek en het Guernica-schilderij. Hij weet even sprankelend aan te prijzen als te ontmaskeren. Er zijn kaderteksten en afbeeldingen; tegelijkertijd is de structuur helder. Kortom, als modern boek mag het er wezen. Ja, ik ben er enthousiast over en ik beveel het aan voor kerkverlaters en hun ouders.

De schrijver presenteert Christus als overwinnaar: ‘Christus Victor’. Deze benadering wordt vandaag door velen gedeeld, onder wie de bekende Tom Wright en vele aanbevelers op de omslag van het boek. Dit accent verdient het om gelegd te worden. Populair is de gedachte dat de traditionele theologie een eenzijdig accent legt op onze zondigheid. En het Westerse christendom vandaag heeft nogal probleemsjouwerige trekken. Een vrolijke correctie is op z’n plaats.

De theologisch onderlegde lezer zal meer dan eens zijn wenkbrauwen fronsen, maar eenzijdigheden zijn verantwoord in een boek als dit. Alleen wanneer een later hoofdstuk zich tegen de leer van ‘verzoening door voldoening’ keert en die nadrukkelijk bestrijdt, vliegt het verhaal uit de bocht. Inderdaad is de betaling voor onze schuld niet een zakelijke transactie. Christus’ sterven komt voort uit Gods overweldigende liefde! Maar Sonneveld keert zich niet alleen tegen de klassieke verzoeningsleer van Anselmus. De ‘Christus Victor’-benadering die het hele boek doortrekt gaat terug achter Augustinus, die de diepte van het kwaad in ons eigen hart peilt. Actuele afgoden worden weliswaar scherp ontmaskerd. Maar het evangelie is meer dan een spannend Tolkien-achtig verhaal over hoe de machten van het kwaad worden overwonnen. Het verandert ons hart, het doodt onze verlangens en maakt ze nieuw levend. Op dit punt trekt dit boek de lezer niet dichter naar de kerk toe en zal hij of zij nog verdieping nodig hebben.”

Go top