close

Beste theologen, predikanten, voorgangers en dominees… Morgen preken jullie wellicht over de kruisiging. En misschien ook wel volgens het verzoening-door-voldoening-model.

Mijn punt is nu eerder pastoraal dan theologisch. Neem de vragen van jullie toehoorders over verzoening-door-voldoening serieus. Ze worden je misschien niet hardop gesteld, maar ze leven overal, in elke kerkbank.

De volgende 20 vragen hoor ik het meest, in willekeurige volgorde: 

1. Als verzoening-door-voldoening werkelijk Bijbels is, waarom is het dan niet veel eerder ontwikkeld en dominant geworden in de kerkgeschiedenis? 

2. Hoe kan een enkel mens de straf van allen ondergaan? Hoe kan enkele uren marteling opwegen tegen de talloze eeuwen van kwaad door miljarden mensen? 

3. Hoe kan het leed van een mens de betaling van een reële schuld worden? 

4. Er zijn toch veel meer problemen dan onze persoonlijke schuld jegens God? Kwaad is veel meer dan persoonlijk, kwaad is veel meer dan schuld, en kwaad is veel meer dan alleen jegens God. 

5. Hoe kan Jezus’ rechtvaardigheid overgedragen worden op anderen? 

6. Houdt God zichzelf niet voor de gek, als hij net doet alsof wij rechtvaardig zijn, terwijl het eigenlijk Christus is? Is er niet een soort scheiding binnen God zelf, als hij enerzijds toornig is en anderzijds die toorn afremt? 

7. En houdt God dan wel van mij, als hij ‘eigenlijk’ Christus zou zien in plaats van ons? 

8. Hoe kun je over vergeving en verzoening spreken, terwijl als Jezus de schuld betaalt, het toch een transactie is? Als Jezus plaatsvervangend de straf draagt, is er toch gewoon recht geschied? 

9. Hoe kan een ware God betaling eisen, terwijl hij door de hele Bijbel heen zonder betaling vergeeft, evenals Jezus, die de ultieme openbaring van zijn karakter is? 

10. Waarom kan God eigenlijk niet zelf zijn eigen toorn stillen? Waarom heeft hij daar een offer voor nodig? Op hun beste momenten kunnen mensen vergeven, waarom kan God dat niet? 

11. Is verzoening-door-voldoening niet te veel “naar de mens”, omdat het recht en betaling eist? Is het afzien van recht en betaling – wat vergeving is – niet juist de “ergernis van het kruis”?

12. Als God iets nodig zou hebben – en dan zeker de dood van zijn zoon om te kunnen vergeven – kun je hem dan nog wel God noemen, laat staan een heilige, liefdevolle God?

13. Hoe kan ik het me eigenlijk voorstellen dat God vergevingsgezinder zou worden door de dood van zijn zoon? Iedereen zou daar toch juist wraakzuchtiger van worden? Suggereert dit niet een heel ongezonde ‘psychologie’ bij God? 

14. Wordt hier mij niet eerst een probleem ‘aangepraat’, namelijk dat God boos op mij is, en alleen daarvoor vervolgens een oplossing gepresenteerd dat dan ‘goed nieuws’ moet zijn, maar niet gaat over de alledaagse problemen die ik ervaar?

15. Hoe kan het goed nieuws zijn dat ik uiteindelijk welkom ben in dezelfde handen van dezelfde God waaruit ik eerst bevrijd moest worden? Is hier de oplossing niet uiteindelijk eerst zelf het probleem? 

16. Lijkt dit model niet verdacht veel op de heidense offercultus, waar immers ook offers zijn bedoeld om de goden op andere gedachten te brengen, in tegenstelling tot de Bijbel, waar offers een dankbetuiging aan God zijn en een bewijs van een gelovig hart?

17. Hoe kan Gods heiligheid een belemmering voor hem zijn om met zondaars om te gaan, als het juist zo typerend voor zijn zoon en beeld Jezus is, dat hij volop met zondaars at? 

18. Als Jezus echt de ultieme openbaring van God is – zijn Zoon, zijn Woord, zijn Beeld – en als hij zelf nooit iemand straft of laat betalen, waarom wordt God vervolgens wel zo voorgesteld? Jezus past alleen ‘restoratief’ recht toe, waarom God dan opeens ook ‘retributief’?

19. Als het allemaal om dat ene offer aan het kruis gaat, wat doet de rest van Jezus’ leven er nog toe, zijn onderwijs, zijn opstanding? En waarom was er de geschiedenis van Israël, anders dan slechts als opmaat of prelude van die ene centrale gebeurtenis? 

20. En waar blijft eigenlijk de koninkrijksmetafoor, die al zo belangrijk in het Oude Testament was en centraal staat in Jezus’ eigen begrip van zijn roeping? 

Tot slot. Deze vragen komen – dat is althans mijn ervaring – niet op uit ‘ongeloof’ o.i.d., maar uit een gelovig Bijbellezen. Ze komen van christenen die, net als ik, geloven in Jezus als God. En, zoals bekend, er zijn vele orthodoxe alternatieven voor verzoening-door-voldoening.

Go top